Chełmiccy herbu NałęczAntoni Biliński

Strona główna Strona poprzednia Genealogia Biogramy Kroniki Fundacja 1859 r. I Zjazd Rodzinny II Zjazd Rodzinny III Zjazd Rodzinny Związek Rodziny Miejsca nam bliskie Nekropolie Pamiątki rodzinne Ziemia Dobrzyńska Spotkania Kuzynów Piszą o nas Ogłoszenia Księga gości

 

horizontal rule

 

 

     

Strona poprzednia Kasper Niesiecki Adam Boniecki Antoni Biliński S. Uruski Heraldyka polska Słownik biograficzny Dokumenty różne O dowodach szlachectwa Dokumenty AGAD Potwierdzenie szlachectwa

 

Szlachta Ziemi Dobrzyńskiej

za ostatnich Jagiellonów

 Antoni Biliński

 Warszawa 1932

 

(str. 33, 34 i 35)

 22. CHEŁMICCY  herbu Jastrzębiec 1) z parafialnej wsi Chełmicy Wielkiej (dawniej Chełmnica) w pow. dobrzyńskim, wybitny ród w ziemi dobrzyńskiej w XIV
i na po­czątku XV w. Od Jana z Ch., któremu Jagiełło  za zasługi w wojnie z Krzyżakami nadał 10 marca 1406 r. połowę miasta Lutomirska v. Lutomierska w pow. Szadkowskim 2) mają po­chodzić Lutomierscy v. Lutomirscy 3), którzy jeszcze w 1513 r. w osobie Piotra, podkomo­rzego sieradzkiego posiadają w ziemi dobrzyńskiej Brzeźno, Niedźwiedź i królewską wieś Radomice 4).

Ch. Wielka w końcu XV i na pocz. XVI w. należy już do Blochów z Kamienicy 5)

1) Paprocki, Okólski.  

2) Metr. Kor. X 10.  

3) Por. Lutomirscy. Poczet przybyszów.
4) Metr. Kor. XXVIlI;74.

5) Ibid. XVI, 131 i XXIV, 144.

 

 

23. CHEŁMICCY  h e r b u  N a ł ę c z  z  C h e ł m i c y (dawniej Chełmnicy)
Małej 1) (par. chełmicka pow. dobrzyński), zamożna i wybitna rodzina szlachecka.

Niektórzy z nich używają przydomku Sapa v. Zaspa. Posiadają na początku XVI w, dobra dziedziczne i tenuty również na Rusi i Kujawach, a od 1540 r. i wójtostwo m. Dobrzy­nia 2). Aczkolwiek jeden z Ch. Nałęczów w pierwszej połowie XVI w. pisze się z Ch. Wiel­kiej 3), podana przez Żychlińskiego 4) tradycja o pochodzeniu ich od Ch. Jastrzębców z Ch. Wielkiej nie ma żadnej podstawy 5). Z trzech Ch., którzy uczestiniczyli w akcie elekcji Jagiel­lończyka z d. 25 stycznia 1434 r., Jan z Ch. podkoniuszy dobrzyński, pieczętuje się Nałę­czem. Natomiast brak pieczęci dwóch innych Chełmickich: Mikołaja z Ch., podsędka, i Jana z Ch., stolnika ziemi dobrzyńskiej, którego Piekosiński 7) mylnie uważa za Pobożanina 8).

Marcin Ch. (1531 - 1566), pisarz ziemi dobrzyńskiej, wójt m. Dobrzynia, na części Ch. Małej, Suradowa, Płomanach, Skurzynie i należącej do wójtostwa dobrzyńskiego Wierz­bnicy Małej, oraz

1)  Gr. bobr. 1. 69; II, 5 i 6. Wyk. pob.
2)  Metr. Kor. LVII, 185.
 3)  Jan Ch. Sapa {1509-34), łowczy ziemi dobrzyńskiej (Metr. Kor. XXIV, 144. Gr. bobr. l,
     372-376.
4}  Kronika żałobna rodzin wielkopolskich.
5)  W Metryce koronnej figurują tylko jako Ch. z Ch. Małej. (l.c. XXXIV, 180, XXXVII, 250
     i 401; LXVII, 262).
6)  Rzyszcz. i Muczk. Kod. dypl. t.II Nr, 578.
7)  Heraldyka polska wieków średnich rys. 122.
8)  Pieczęć z.herbem Pobóg i napisem „.Joannis h......osi......” nie należy do Jana Ch. stolnika
    dobrzyńskiego (Rzysz. i Muczk. l.c.)

Ezechiel Ch. (1564-68), chorąży ziemi dobrzyńskiej, na Ch. Małej, Wierzbicku, Suradowie i części Pabjanek używają pieczęci z herbem Nałęcz i własnemi literami M.C. i E.C. 9). Wymie­niony Marcin Ch. oraz brat jego rodzony Mikołaj Ch. (1538-47) na Suradowie, Wierzbicku 10), Ch. Małej, Skurzynie i części Pabjanek, rotmistrz J. K. Mości i marszałek dworu biskupa płockiego, dziedzicząc za Zygmunta Starego (1543-7) na Suradowie pisali się również Suradowskiemi 11). Potomstwo ich nie używa nazwiska Suradowskich.

Źródła z lat 1504-68 wymieniają 11 Ch.12)   

9) Arch. Kor. Sk. t. 57 Nr. Nr. 937 i 950 i t. 58 Nr. Nr. 261 i 406. 

10) Na Wierzbicku w końcu XIV i w pierwszej połowie XV w. siedział możny ród Dołęgów
     (Bobr. ziem. oblig. t. 19, Kodeks dyplomatyczny wielkopolski t. V Nr. Nr. 62 i 130. Ziem
     skie łęczyckie VIII str. 312 i 357. Rzyszcz. i Muczk. Kod. dypl. t. II Nr. 578. Metr. kor.
     XXIII 241 cz. I Nr. 158 i ci. IV 488), z którego Mikołaj Słup z W. był w 1434 r. kasztela
     nem, a Andrzej w 1468 r. sędzią dobrzyńskim.

11) Gr. bobr. I, 162. 443-445, 493, 494.

              12) Jan Ch. Sapa [1509-34) z Ch. Wielkiej (Metr: Kor. XXIV, 144 i XLIII, 306 i XLIX. 97. Gr. bobr. I, 372-376), dziedzic części w Lesku, tenutarjusz królewszczyzn na Kujawach, łow­czy dobrzyński (od 1534), spłodził syna Kacpra Ch. Sapę v  Zaspę (1543-7) z Ch. i Leska, żonatego Petronela (Czerską?), dziedziczką części w Dyblinie i Węgiersku (Metr. Kor. L, 51; LXX, 512. Gr. bobr. I, 98. 99, 175, 176, 179-181. 316, 372-376. 457. 598, 599, 888, 889, 891, 892, 907-909, 1057. 1074, 1094, 1367, 1368). Brat rodzony czy też syn tego Kacpra Wojciech Ch. Za­spa staje w 1547 r. w grodzie bobrownickim. (Gr. bobr. I, 1043,1044). Andrzej Ch. (1504-31) i: Ch.Małej był cześnikiem (1506), podsędkiem (od 1511), wreszcie (od 1521) sędzią ziemi dobrzyńskiej (Metr. Kor. XX, 76; XXI, 76; XXI, 365; XXII, 225; XXVI, 44; XXXIV, 180 i 193; XXXVII, 250 i 401; XLVII. 754). Zdaje się, że synami jego byli Mikołaj, Marcin i Jan (1543 - 34) Ch. wraz z Andrzejem Grabskim, kasztelanem kruszwickim (mężem ich siostry?) przez czas długi niepodzielni właściciele Ch. Małej, Wierzbicka, Pabjanek, Skurzyna i Suradowa, od którego Mikołaj i Marcin, pisali się również Suradowskiemi. Wymieniony Marcin (1531 - 1566), pisarz ziemi dobrzyńskiej (od 1531) na Płomianach i Skurzynie (1565) otrzymał w 1535 i 1540 r. pozwolenie królewskie na wykupienie od córek Aleksego Łubeckiego z Pło­nian, kasztelana wyszogrodzkiego, Małgorzaty, żony Wojciecha Kosobudzkiego i Zofii, żony Jana Brzeskiego, wojewodzica mazowieckiego, wójtostwa m. Dobrzynia z należącą do niego wsią Wirzbnicą Małą i dożywotnie posiadanie tego wójtostwa (Metr. Kor. XLVII, 69; LI, 86 i 139; LVII, 185; LXII, 262: LXXI, 59; LXXVIII, 340). Gr. bobr. I, 49-51, 59, 69-73, 128-130, 164-166, 205, 206, 221, 322, 338, 341, 360, 361, 389, 390, 395, 495, 591-594, 627, 636, 637, 663, 664, 812-814, 818, 819, 844, 849, 850, 886, 887, 900-903, 922. 965, 996, 1002-1004, 1008, 1015, 1051, 1070, 1090, 1104, 1105, 1189, 1228, 1326, 1365, 1366, 1371; II, 5, 6. Bobr. ziem. oblig. f.15. Wyk. pob.,
z żony Agnieszki N. spłodził synów Adrjana (1546-70), żonatego z. .Katarzyną z Grabi (1570), Mikołaja (1567-68), dworzanina królewny Anny Jagiellonki, Stanisława (1546-68). Jana (1567-8), Łukasza (1567) i Bartłomieja (1567-68) Ch. z Ch. Malej (Metr. Kor. LXXI, 59; Gr. bobr. II, 5, 6. 24, 132, 134, 144-146, 246-248, 342). Z nich Adrjan na części Pabjanek i Turzy Wilczej otrzymał w 1564 r. wraz z bratem Stanisławem, a w 1566 i 1570 r. wraz z żoną do­żywotnia tenutę wójtostwa dobrzyńakiego z Wirzbnicą. (Metr. Kor. LXXI, 354 i-CIX, 341). Mi­kołaj (1538-47), prawdopodobnie brat pisarza Marcina (p. w.), rotmistrz J. K. Mości oraz marszałek dworu biskupa płockiego i stąd zwany marszałkiem, dziedziczył na Ch. Malej, Su­radowie, Wierzbicku, Skurzynie i części Pabjanek (Gr. bobr, I, 152, 153, 162, 173, 174, .443-445, 459, 493. 495, 700-702. 748, 905, 924, 968, 1019-1023, 1062, 1063, 1192, 1228, 1272), a Ezechiel (1564-8), chorąży ziemi dobrzyńskiej, zapewne syn jego na Wierzbicku, Suradowie i części Pabjanek (Gr. bobr. II, 5, 6, 9, 10, 24. 141, 186-188, 195, 196, 338, 341, 342. 407, 408. Wyk. pob.)

 

 

początek strony